238
AN GAOḊAL
an Bedlam an áit buḋ ċóra ḋó.
Naċ mór an náire go ṁuintir na h-
Éireann, sa tír so, naċ n-deunfaidís
iarraċt ḃeag air biṫ ar leaḃra Gaeḋ¬
ilge a scapaḋ ṫríd an tír, óir ní'l aon
níḋ eile níos taḃaċdaiḋe le aiṫḃeoḋúġ¬
'ḋ na Gaeḋilge a ṫaḃairt as cóṁair an
ṗobuil ná 'n teanga sgríoḃṫa í féin.
Giḋ go ḃ-fuil an Gaoḋal creapallta,
d' easbuiḋ maoine, le go leor maiṫeasa
ḋeunaḋ, fós, ta sé deunaḋ obair ṁaiṫ
ċo fada 's ṫeiḋeas sé. Ioma duine a
ċonnairc an Gaoḋal a ṡaoil roiṁe sin
naċ rab an Teanga Ġaeḋilge ariaṁ na
teanga fóġlumṫa !
Da m-beiḋeaḋ ceud fear de ṡaṁuil
na Saoiṫe McCoscuir, Maher, Cróm¬
ín, Saoi Onóraċ O'Bruinn, E. O'Caoiṁ,
Gibson, Delahuntġ, Fíniġ, O'Dullain,
Puirsealaċ, &c. ṫríd an tír, d'ḟeudóċ¬
aḋ an Gaoḋal a ḃeiṫ clóḃuailte gaċ
seaċtṁuin. Ní'l aonduine, da n-ugró¬
ċaḋ sé é, no da m-beiḋeaḋ saoṫar na
Gaeḋilge go fíor in a ċroiḋe, naċ ḃ-
feudóċaḋ an Gaoḋal a (ni'l nios mo
as againn) leathnugh'dh i measg a g-
comhursanaibh, b-fuil siad d'a dheun¬
adh, eadhon, an mhuintir ata "meam¬
rugh'dh na teangan? Ach b'feidir go
ndeurfaidis nach b-fuil an Gaodhal
do reir a mianta! Sgriobhaidis fein
e, agus ni sgriobhfaidh moidne aon
fhocal ann ma’s ail leo e! no tabharta¬
moid an Gaodhal suas diobhtha, le na
chur air aghaidh iad fein, me thugaid
bannaidh brighmhar duinn go g cong¬
bhochaidis suas e!
Ca bh-fuil an t-Eireannach nach d-
tiureochadh tri fhichid pighinn air
shon e bheith le radh aige go bh-fuil
paipeur fuagartha i d-teangain a shin¬
sear da mbeidheadh a chroidhe san
ait cheart! Da g-cuireochadh an meid
a leigheas an Ghaedhilge san tir sho
rompa a dheunadh, d'feudfaidis pai¬
peur cho slachtmhar le aon chinedh
eile sa tir a bheith acu. Na bidheadh
ead air dhuine air bith ma fheiceann
se ainm dhuine eile mar ughdar san
nGaodhal. Sgriobhochadh se fein ann.
Deunann gach huile dhuine a sgrio¬
bhas a dhitchioll. Beidh go leor ug¬
hdair mhaithe againn air ball.
An Bás & Oṫair.
An Bás.
Mise an ḃás is na glac bioga
Do ċaiṫ tu t-aimsir air 'n saoġal so,
Do ġeaḃar mar ċuiḋeaċt ard arcrann¬
aoil aoiḃinn,
Ag dul do'n teampul ac cean d' ḋaoine
Oṫair
Uġ, a ḃáis, a láiṁ air síne,
Cred is áil leat san áit ambinn-se?
Is tú an tiaṫaċ cnáṁaċ ciocraċ,
Is mó do ṁála na do ḋíolaṁ.
Do ċreaċais an doṁan le ar ṁa ḃ tu
do ḋaoine,
Coinġiḃ uainn do ṫuaḋ lan líoṁṫa,
Tabair dam uar is uain ċum sgíṫe.
Go gcuiread ceist ort, cia 'r d-taoḃ tú:
Ca ḃ-fuil t-árus, no cia m-bíonn tú ?
No ḃ-ḟuil fáġail air spás ag aon uait?
An nglacfair uaimse duis na níḋ ar
biṫ
'S me ḟágáil sealaḋ sa t-saoġal so?
Bás.
Is mise an t-eug do raob na daoine,
Ṫug bás do Adam agus do Eve leis,
D'a d-tainic traiṫ go ḋti seo,
Do béarfa d'a ḃ-fuil beo 's d'a m-beiḋ
ċoiḋċe
Go dtiocfaiḋ Elie go Sliaḃ Síon,
Mar am biaḋ tiomarce go cinnte.
Mar a d-taḃarfar air gaċ neaċ go
díreaċ,
An ḃreiṫ ceart is dleaċt d'a ġníoṁṫa
Tá mórán do'n Aṫair 'sa m-bás.
Ċuirfinn ċum do Ṁíosa Gaeḋilge cuid
gaċ mí ḋe — ní príoṁúġdar me aċt ta
geann mór agam air teanga ar sinsir.
Na bíoċ fear airbiṫ buairtliom d-taob
na sgríḃinne Gaoḋailge go cair. Deun¬
aḋ gaċ duine mar is feárr a ta 'na
ċúṁaċt; ní féidir le gaċ naon do ḃeiṫ
fóġlamṫa mar is cóir, aċt deunamaoid
caḃair & congaḋ le ċéile & beiḋ an raṫ
air ar gnó.
Tomás Ua Grioṁṫa.
Caṫair Luiḃrais, Stat Ṁass.
(Sin í 'n ċaint a ḃ-fuil ciall ainti ;
deunóċaḋ gaċ h-uile ḋuine a ḋiṫċioll &
beiḋ go leor scoláiriḋe fóġluimte ag¬
ainn air ball. — Feareagair.)
