586
AN GAOḊAL.
an gaduiḋe imṫiġṫe. "Tá mé sásta,"
ar sé. "Tigeoċ' an buitléir liom," arsa
Peadar, "agus ḃeurfamuid ċugat ina
tiġ iad." Ċuaiḋ siad ina stábla, a's
fuair'dar i ḃ-folaċ cupáin airgid, sgian¬
ta &c. Ḃí 'n duine uasal ċo sásta le
Peadar 'gus go d-tug sé feilm ṫalaṁ¬
na ḋó, aċ é fanaṁain aige i g-cóṁnuiḋ¬
e, Ġlac Ṗeadar an tairgsin seo, agus
ċuaiḋ a coṁnuiḋe i d-teac úr i g-ceann
a ḟeilme.
Tamal na ḋiaiġ so, ḃí 'n duine uasal
ag insinn do ċoṁluadar ṁór ḋ'a ċuid
cáirde go raḃ fear aige a ḋeunóċ' fios
air níḋ air biṫ. Dúḃairt fear do'n
ċoṁluadar go n-deunóċ' sé mias feola
suas agus go g-cuireoċ' sé leiṫ-ċeud
punt naċ n-inseoċ' sé cia 'n sórt feoil
í- Ċuir an fear uasal cundas air
Ṗeadar, aċ ní raḃ fios aige cad i ḋeun¬
eoċ' sé in uair a tugaḋ an ṁias in a
láṫair. Ḃlas sé de'n ḟeoil, agus dúḃ¬
airt sé, "Ní'l maiṫ a caint, o ḟad a d-
téiḋeann an sionnaċ gaḃtar air deir¬
eaḋ é," taḃairt suas an ċáis. Ḃí uaḃ¬
ás mór air an g-ċruinniúġ' in uair i dúḃ¬
airt an fear a cuir an geall go m-buḋ
feoil sionnaiġ a ḃí insa méis: & dub¬
airt gaċ duine aca go raḃ eolas Ṗead¬
air air fáġal amaċ neiṫe goidṫe na ġ-
níoṁ dearbṫa, agus ċuir sin luaṫġáir
ṁór air a ṁaiġisdir.
Ċuaiḋ Peadar ná ḋiaiġ seo a ḃ-fad
o ḃaile air feaḋ seaċtṁaine, agus air
ṫeaċt ḋó air ais do ḃí an ḃean-tiġe
aig an doras. "Ca ḃ-fuil tú o ṡoin,"
air sí, agus muid go do ċuartúġ?"
Cad fáḋ?" air seisean, "Cia tá go m'
iarruiġ?" "An ṁaiġisdreas," airs an
cailín; "ċaill sí a fáinne pósda ó na
méir, a's tá seod luaċṁar ann a ċean¬
nóċ' Cnoc Traṫmór go h-uile." "Ar
ċuartaiḋ siḃ é?" arsa Peadar, "Cuar¬
taiḋ," ars an cailín, a's ní'l sé annsa
teaċ air biṫ: mar sin, go a codlaḋ
a's deun aisling air." An uair i ḋúis¬
iġ Ṗeadar air maidin ċuir an ṁaiġisd¬
reas cundas air, aig ráḋ gur ċaill sí a
fáinne, agus é fios a ḋeunaḋ air. "O
a ṁaiġisdreas," air sesean, "o ḟad as
a bíḋeann an crúsga a dul an a ḃalla
brisdear air deireaḋ é." Ċuir sin
uaḃás air na cailíniḋ, & in am geárr
ḃí an fáinne air fáġail aig an m-ḃean-
tíġe. Ḃí 'n ṁaiġisdreas i niġeaḋ a lá¬
ṁa annsa g-crúsga brisde, agus ṫuit
an fáinne ó na méir, agus ṫóig an cail¬
ín é, 'gus b'áil leiṫe a ċongḃáil aċ buḋ
gur ṡaoil sí go raḃ fios aig Peadar
air.
O 'n am sin suas ní rinne Peadar
níos mó feasa. Dúḃairt sé gur ṫoirm¬
isg an sagart air dadaiḋ de'n oḃair
sin a ḋeunaḋ.
CRÍOĊ. —
P. J. CRÉIḊĊÍN.
Cia rud is pronounced kayurdh.
We see of late, especially by those
who have only book-knowledge of the
Irish language, a tendency to write
"he would drink, he would do", etc.,
d' ólfaḋ sé, ḋeunfaḋ sé, etc. Such
form is very grating to the trained
Gaelic ear. The natural Irish speak¬
er will invariably say, d' ólóċaḋ sé,
ḋeunóċaḋ sé, [the final aḋ being al¬
ways silent]. We have for some time
been collecting information on this
head of Irish speakers from all the
provinces, and did not meet with one
solitary individual who used the First
Future for the Subjunctive in this in¬
stance — the Third person of the verb.
The mistake made by intelligent
writers in using ḋeunfaḋ, etc. for the
spoken form, ḋeunóċaḋ, arises from
the fact that they treat such words, in
this particular person and mood, as if
they conformed to the general rules of
the First Conjugation. They do not.
An educated people can never be
slaves.
A Frenchman not knowing French
is a curiosity ,what is an Irishman who
knows not Irish?
Any Irishman who speaks Irish can
learn to read and write it in six
months.
How many of our "patriotic" Irish¬
men have a Gaelic book or journal in
their library ?
How will Emmett's epitaph be writ¬
ten, in English, eh? God forbid.
