868
AN GAOḊAL.
and also the sentence in the Gael
which was his ostensible cause of at¬
tacking it :
"An teanga Ġaeḋilge ċosnaḋ," etc.
Here, "an teanga ġaeḋilge" — and these
were the three words attacked by him,
have been used by himself a short time
before he attacked us in the same iden¬
tical form. Is there any thing plainer
to show the dishonesty of his pretense?
We shall give here a few extracts
from his letters in the Irish-American,
and a letter from us, in full, of the
same date, and by them the reader
will be able to judge which is the best
composition :
Extracts from T. O. Russell’s letters.
- - na hÉireann, 'giḋeaḋ ní tuigeann' -
- cad tá 'tastuiġ' uainn - - air 'ṫeanga'
na h-Éireann - - foġluim 'teangan' a sin¬
sear - - comann le coiṁeud 'an Ġaeḋ¬
ilig.
[See Irish-American, July, '78.
- air feaḋ sé no seaċt 'mí' - - faoi cúig
'bliaḋaine' deug - - - do ḋeunaḋ iomlán
a d-'teanga' a n-'duṫaiġ' féin.
[See Irish-American, March, ’79.
- - tar eis an 'leiġeana' - - - ní ḃeiḋ siḃ
'riaṁ' mar is cóir daoiḃ a ḃeiṫ.
[See Irish-American, Feb. '79.
- - beiḋ faill ag 'na muintir' óga - -
nuair naċ 'saorṫraiġeann siad a d-
teangan' féin - - go ḃ-fuil na hÉir¬
eannaiġ - - - aċt níor ṫarlaiġ mé le
daoiniḃ eile nár 'ċleaċt' agus nar ġrá¬
uiġ a d-'teangan' féin aċt na daoine ó
h-Éirinn - - b'ḟéidir go ḃ-'fiafroiġfaid'
siḃ ḋíom - - aċt naċ ḃ-fuil mórán ,neiṫ¬
e' - - ag dul a sgoile Gaeḋilge.
[See Irish-American, Jan. '79.
Ḃí eidir cúig a's sé ċeud duine ann,
Agus do ċuir seasga ḋioḃ a n-anmanna
síos mar ḃalla 'an ranga Ġaeḋlige' - -
ann a ḃ-fuil 'Éireannaiġ' ċo tír ġráḋaċ
[See Irish-American, June, '78.]
A letter from us, in full.
Bruaċlín, an dara lá d' Oċt-ṁí, 1878.
Do Clóḋairiḃ an Americáin Gaoḋlaċ.
A Uaisle, — Anois ó ṫárla go ḃ-fuil
cuid ṁaiṫ d'ar sgoláiriḃ dul ṫart air
an Dara Leaḃar Gaeḋilge an dara h-
uair naċ measann siḃ go m-ḃuḋ ċóir an
Treas Leaḃar d'ullaṁuġaḋ ḋíoḃ. Ní'l
aon ṁaiṫ a ḃeiṫ seasaḋ anns an obair.
Ċo fada a's ḃéiḋeas siḃ fanaċt leis an
Treas Leaḃar buḋ ċóir díḃ an Teagasg
Críosduiġe de ċuairt Easbuig Ṫuam¬
a a ḟurḟógaireaḋ . Ní'l fios agam
air aon leaḃar eile a ḃeiḋeaḋ ċo taiṫ¬
neaṁaċ leis. Tá sé a nGaeḋilge agus
a m-Beurla, do réir ceist agus freag¬
ra, agus, air an áḋḃar sin, cuideóċaḋ
sé go an-ṁór leis na sgoláiriḃ a g-ceis¬
tiḃ a ċuir a g-cuma agus iad a ḟreag¬
ra mar an g-céadna. Bíḋeann na sgol¬
áiriḋ fiafrúġaḋ ḋíom go minic, "Cia n-
uair a ḃ-fuiġeaḋ muid an Teagasg
Críosduiġe?" Ní ḋeunfaḋ sé doċar
do ṡean no d' óg é ḟóġluim, agus ó ṫár¬
la go ḃ fuil na sagairt a cuidiuġaḋ
linn anois is dóiġ liom go m-beiḋeaḋ
rímeud mór orṫu é ḟeicsin a láiṁ gaċ
duine. Ní ṡé sin aṁáin, aċd sagairt a¬
gus tuataiġ atá seasaḋ siar anois n-
uair a d-feicfidís an obair ṁaiṫ seo
dul air aġaiḋ, do ṫiocfaidís asteaċ
ċugainn agus do ċuideoċaidís linn ann
ar n-diṫċiollaiḃ; agus sin é an rud a
tá tastáil uainn, an boċt agus an saiḋ¬
ḃir, an t-eolaċ & an t-aineolaċ a ċruin¬
niuġaḋ asteaċ ċugainn. An sin, a n-
ainm Dé, cuir roṁaiḃ an leaḃar seo a
ċlóḋḃualaḋ, agus ċo saor a's is féidir
liḃ é; aċt anns an am ceudna buḋ ċóir
do 'n oibriġe a ṫuarastal ḟáġail. Ag¬
us go deiṁin an tuarastal no an luaċ
saoṫair do ḟáġann an ṁuintir ḃíḋeas
tógṫaḋ suas le obair do 'n t-sórt seo
is furas é ċóṁaireaṁ. Tá siḃse le am
fada diṫċiollaċ aig iarraiḋ an obair
ṁaiṫ a ċuir air aġaiḋ, agus is sé mo
ḃaraṁail gur mó a ċaill siḃ 'ná a gnó
siḃ leis; aċt má ṁeasann siḃ go n-deár¬
naiḋ siḃ é ó ṫeasġráḋ d'ar d-tír, tá sé
na luaċ saoṫair ṁaiṫ. Sin é an meud
a tá muidne aig iarraiḋ.
Do ṡearḃḟóġantuiḋe úirísioll,
Miċeál J. Ó'Lóċáin.
(See Irish-American Sept. 1878)
When, then, did T O. R. become the
"great Irish scholar?" Ah, reader, if
