﻿342
AN GAOḊAL
7th Any or all of the foregoing articles may be
repealed revised or annulled from time to time as
the society may deem fit, by a two-third vote at a
regular meeting.
The following is a synopsis of the address made
by Mr. Gilgannon before the Philo-Celtic Society
on March 6th. when commemorating the 95th.
anniversary ofthe birth of the late lamented Arch¬
bishop McHale. The hall was crowded and when¬
ever the name of the illustrious dead was men¬
tioned it was the signal for loud and continuous
applause. The eloquent speaker being an ardent
admirer of Dr. McHale's virtuous patriotism, the
words thundered forth form the inermost recesses
of his heart. Oh, and his audience ! with what
love and devotion did they listen to the recital of
the incidents in the UNCROWNED MONARCH'S
long and patriotic life? What a lesson it should
teach to those who pander to English ideas with
a view of securing transitory wordly grandeur.
Where is the other man priest, pope or potentate,
whose name is enshrined in the hearts of his coun¬
trymen like that of the “Lion of the Fold!” Irish¬
men, you, who love his name, preserve that which
was dear to his heart, — the language of his fore-
fathers, but which his enemies and the enemies of
his country are endeavoring to root out of the land.
A Ṁna agus a Ḋaoine-uaisle.
Is cóir dam a d-tús leiṫsgeul a ḋeun¬
aḋ air ṡon a ḃeiṫ as ḃur láṫair le tam¬
all fada, aċ dearḃṫuiġim díḃ, giḋ go raḃ
mé uaib a g-corp, go raḃ mé liḃ a spior¬
aid. Tá bród orm an oiread seo daoi¬
ne óga ḟeicsint a tógḃáil cúram a d-
teanga a n-aiṫreaċa. Is coṁṫara é
air a dtír-ġráḋ fíor. Ní air ṡon maoin
no luaċ saoṫair air biṫ atá siad a
caiṫeaḋ a n-ama a fóġluim Gaeḋilge aċ
le teas-ġráḋ air ṫeangain a sinsear.
Taisbeán da'n fear a ġráḋuiġeas
teanga a ṡinsear & taisbeánfad duit
fear a ġraḋuiġis a ṫír agus a Ḋia. Ta
bród orm naċ n-dearnaḋ an Cumann
Gaeḋilge dearmad air ċlann ṫír-ġráḋa¬
ṁla na h-Éireann; aċ ameasg an meud
Éireannaiġe a d' éiriġ suas air feaḋ na
ceudta bliaḋain, ní'l aonduine a ṫuilleas
ar n-graḋ ċo mór leis an te a ḃ-fuil sinn
meaṁruġaḋ a ainm a noċt; aṫrir na
Gaeḋilge agus cosnóir fíor-ċeart ċreid¬
iḋ na h-Éireann — an treuduiġe maiṫ, a
ċosain clann an ċreidiḋ n-aġaiḋ na mac-
tírṫe gleusta i g-culaiḋ na n-uan — an
taoiseaċ óirḋearaċ, SEAĠAN Mac-
ÉIL, Árdeasbog Ṫúma. Tá luṫġáir &
bród orm anoċt, a teaċt ó Ċondae
Ṡligiġ, n-gar do 'n áit i rugaḋ é, faill
a ḃeiṫ agam focal a ráḋ a meaṁrúġ'ḋ
a ainme ins an teangain sin a ġráḋuiġ
sé ċo mór, agus a ḋiúl sé steaċ le ciaċ
a ṁáṫar; an teanga sin a n-deárnaḋ
na Sasannaiġ coir a múnaḋ no a laḃ¬
airt; agus nuair a d'ḟás sé suas, ní
raḃ náire air a ċleaċtaḋ, agus sean¬
ṁóir agus Soisgeul Críosda ḋeunaḋ
ann, mar ḃí air go leor Éireannaiġ lag
ġlúnaċ', sagairt agus easboig, má sé ḃur
d-toil é, cuaiḋ roiṁe, le faitċíos go g-
cuirfidís móisiam air ṁuintir Ṡasan¬
aiġ, no go g-caillfidís roinn d'a maoin
saoġalta. Ḃí go leor acá leaṫ-ċlaonta
guṫ toġa ṫaḃairt do Ṡasanaiġ a roġa
na n-easbog, agus na cléir d' íoc as an
g-ciste puibliġe. Aċ ḃí ḟios aig Seáġan
MacÉil, ó stáir a ṫíre, an díoḃáil a
rinneaḋ d'a ċine agus d'a creideaṁ ó
fuair an teanga Ḃeárla, & na Sasanaiġ
áit ċóṁnuiḋe air oileán ġlas naoṁṫa
na h-Éireann Roiṁe sin, nuair nár lab¬
aruiġeaṁ aon teanga ċoiṁṫeaċ ainti,
baisteaṁ air Éire, "Oileán na naoṁ."
Ma leanann sin Seaġan MacÉil air
ḃoṫar a ḃeaṫa, ó 'n g-cliaḃán go d-ti 'n
uaṁ, feicfiḋ sinn gur iomaḋ 'n dealag,
driseaċ agus fuaċanán a ḃí in a ḃeal¬
aċ, aċ ṁaoluiġ sé iad, agus d' éiriġ sé
os cionn gaċ gaḃ, agus fuair se buaiġ
air gaċ naṁid a d'éiriġ in a ḃealaċ.
Nuair buḋ ṁian leis na daoiniḃ é árd¬
uġaḋ in a ḃeiṫ na árd-easbog acu, ċuir
naṁaid a ṫíre, na Sasanaiġ, teaċtair¬
e do 'n Róiṁ le baca ċuir air, a raḋ, —
"Léiġ an meud a sgríoḃ sé agus feicfiḋ
siḃ an cineál duine ata ann — duine
dian, dána, madar'ṁuil, a ḃí treoruġaḋ
na n-Éireannaiġ ċum ċoga." Ṫug an Pa¬
pa orduġaḋ a sgríḃinne aistriuġaḋ ó
Ḃéarla Sasanaiġe go Iotalaċ (mar naċ
raḃ fios aig an b-Papa air aon ḟocal
aṁain Béarla Ṡasanaiġ). Nuair a léiġ
se iad, duḃairt se go raḃ Seáġan Mac¬
Éil ceart in gaċ h-uile ḟocal a sgríoḃ
sé, agus rinne se árd-easbog ḋe air an
m-ball. Ta sé nán do ḋaoine agus go
naisiúin, éiriġe & tuitim, aċ ní h-aṁla
ḃí le Seaġan Mac-Éil. Níor raḃ tuit¬
im no sleaṁnuġaḋ nán dó; aċ ag éiriġe
cois-céim air ċoiscéim, fáġail buaiḋ air
