100
AN GAOḊAL.
Tá an t-áḋḃar air láiṁ a saiḋḃris
filiḋeaċta, deasċainte, agus ċeoil na
h-Éireann. Le filliḋeaċt do ḋeunaḋ
taiṫneaṁaċ, tá fóġluim deaslaḃraḋ
riaċtanaċ. Cad é ann fáṫ naċ ḃ-fáġ¬
ann daiṫeascaiḋe Ṁeaċuir, dánraċa
Duiḃiḋe agus Daiḃis, agus go leor eile
áit ameasg ar mín-ṡúgaireaċta? Tá
go ieor d' ar ḋuḃairt feileaṁnaċ le
misneaċ do ṫaḃairt le ceol na hÉir¬
eann a ṡaorṫuġaḋ, mar duḃairt Daiḃ¬
is, gur ionta tá tosaiḋe mórṫais na
h-Éireann.
Naċ truaiġ an sgeul go ḃ-fuil an
tóir agus an spéis tá aig muintir na
h-Éireann air ċeol ó ċiantaiḋe, caist¬
iḋe agus airiġe go h-íosal le fuaim
deiġionaċ na ṫallaiḋe ceoil. Caiṫfiḋ
cosnaḋ agus síorúġaḋ na teanga Ġae¬
ḋilge ḃeiṫ na clár i n-urlár múineaḋ
na tíre; leis an t-sliġe ṫiuḃarfaḋ tóir
air ar litearḋa is aṁlaiḋ d'ḟaiseaċ
gráḋ agus spéis na sean teangan. Tá
scapaḋ eolais ar sgeul tíre na acara
riaċtanaċ le spioraid na tíre ċongḃáil
beo. Buḋ féidir le múineaḋ ṫíre mar
sin coṁnaḋ ṫaḃairt le meas ionṁolta
annsa tír leis an luċt tá nan meas a¬
gus breiṫeaṁnas taḃairt air ceist air
biṫ ḃaineas le ar náisiún. Ní'l niḋ 'r
biṫ níos feárr leis an tír agus a cás
a ċosaint agus & ċongḃáil socair air
ḃun coṫrom, na cruṫuġaḋ sluaiġ láidir
ḟóġluimte, a smuaineoċaḋ & a ḃreaṫ¬
nóċaḋ gaċ ceist gan faitċíos. Is air
easbaiḋcuille gon drong fóġluimte úd
ḃeiṫ in Éirinn fáṫ cás na tire agus na
n-daoineaḋ ḃeiṫ faoi scanraḋ. Ní'l
niḋ ar biṫ faoi láṫair gortúġaḋ cás
Éireann ċo mór le easbaiḋ an ḃreiṫ¬
eṁnais neiṁṫioḋlamuiḋe so & braiṫ
umláin na n-daoineaḋ imṫeaċt le deaċ¬
da dara láiṁe air ċeisteannaiḃ dlúṫ
ar gnó.
Mar sin féin caiṫfiḋ mé leigeann
leis an ḟírinne sur deacair breiṫe do
ḋeunaḋ de gaċ uile ḟear, aċt is féidir
a n-uiṁireaċa do ṁeudúġaḋ sa rioċt
a g-cruṫóċaḋ loċt smuaintúġaḋ ḃeiṫ
na meall fuiláine meastaċ agus na m-
bannaiḋe maiṫe le cás agus gnóṫuiḋe
na tíre ċosaint agus a ṡáḃáil san am
tá teaċt mar dual don náisiún. Má
ṫaiṫniġeann liḃ an stáid ṫaḃairt ṫart
caiṫfiḋ siḃ gaċ uile niḋ ḋeunaḋ le fios
agus eolas a scapṫaḋ faoi 'n tír. Air
riaċtanais na spioraide staidéaraiġ
so ċongḃáil sa tír, tá sompla faoi 'r
n-aṁarc le cúpla mí aċt aṁáin go ḃ-
fuil go leor aiṫḃioraḋ an, tá fós luaċ
aiṫis go ḃ-fuil sa tír sluaġ naċ n-éist¬
feaḋ le deaċdaḋ ó aon áit na daoine
taoḃ muiċ d'ar d-tír ḟéin ann a ḃ-fuil
spioraid má ḃíḋeann rúnaċ 'nois agus
arís ḋúiseoċaḋ suas nuair ḃeidís a
teastáil. Is annsa n-am tá teaċt do
ḋearcas siḃ le aiteas siar air am leat¬
romaċ ceannfuirt na h-Éireann nuair
ṡeas an drong ḃí fírinneaċ d'ar d-tír
suas guala le gualain le n-a ċosaint.
Go ḟir óga na h-Éireann go spesial¬
ta tá mé díriuġaḋ mo ḃriaṫra le cur
faoi dearaḋ díoḃ gur b'iad luċt aisd¬
riuġaḋ náisiúntaċt & gárdaiḋe beaṫa
na h-Éireann san am a tá teaċt, agus
ag iarraiḋ orṫa ḋul air a n-aġaiḋ san
m-bealaċ sin, cuiṁniuġaḋ i g-cóṁnuiḋe
air liaċt fear a ġráḋuiḋ a d-tír róm¬
pa nac m-beiḋeaḋ aon aṁrus air ḃuaiḋ,
ionnus naċ ḃ-fuil éinniḋ teastáil aċt
diṫċioll fírinneaċ.
THOMAS MEEHAN.
Up Exchange St. Dublin.
ROṪA AN DOṀAIN.
(By P. A. Dougher)
Ċlann ṫreunṁar na h-Éireann taḃair
aire
Do na línntiḃ seo sgríoḃṫa san nGael,
'Gus ḃéarfaḋ mé aḃrán fa ṡníoṁ
Do ḃí na ċeird ṁaiṫ sa sean t-saoġal;
Cuid ḃí sníoṁ olainn 's barraiċ,
Cuid eile lín agus snáṫ,
'S le deáġḟios a carda mar ṫuigim,
Caoi riċ na roṫa san trá, —
Seo iad roṫa an doṁain
A carda se ṫig linn a ráḋ,
Díbirt na ndaoineaḋ as Éirinn,
Cuid eile díoḃ masluġaḋ sa cráḋ'.
Caiṫ Liútar a ḃliaḋanta i n-aċrann,
Ċo maiṫ le Riġ Honri an t-Oċt;
Sean Ċrainmer le congnaṁ droċ spío¬
[raid,
Do lean sé 'n cúpla air an toirt;
