AN GAOḊAL
25
The first meeting of the Oireachtas will be held
in Dublin on the 17th of next month (May) and
it is to assist in the making this initial effort a
success by contributing to its prize fund that the
Society has undertaken this entertainment.
In introducing the first speaker
of the evening the chairman said
that, as the first speaker, he would
introduce to them a gentleman
who could express his sentiments
not only in his native language but
also in the language of the oppress¬
or, in French and in Old and New
Latin — the Revd. Thos. J. Fitzger¬
ald, the Society’s chaplain (deafen¬
ing applause which lasted several
minutes). On order being restored
Father Fitzgerald spoke substan¬
tially as follows :—
Is mór an t-aṫas ċuireann sé air mo
ċroiḋe an uair ċiġim bailiuġaḋ mór
daoine annso anoċt le fonn coṁna
ṫaḃairt do 'n ṁuintir sa mbaile í 'n¬
Éirinn ċum ár dteanga ċuir air bun
arís (buala bas).
Tá Oireaċtas no tionol le ḃeiṫ i m-
B'lácliaṫ i mí na Bealtaine, sé sin
cruinniuġaḋ daoine, ċum a gcoṁairle
ċuir a gceann a ċéile ċum an tslíġe is
feárr do ṫoġa no ḋéanaḋ amaċ ċum
an teanga milis Gaoḋailge d'ḟoġluim
a's do muineaḋ dosna daoine óga ans
na sgoilana air fuaid na tíre & ċum
í laḃairt ameasg óg a's aosda. Bo
ċeart dúinn taiṫiḋe ḋéanaḋ air í laḃ¬
airt air muir a's air tír, ann gaċ gnóḋ,
ag urnaiġṫe air maidin & 'san oiḋċe,
air ġort & air ġarraíḋe, le buaċaill &
cailín aimsire, le ceannaċóir & ceard¬
uiġe, a dul dí'n aonaċ ag déanaḋ mar¬
ga, le uasal a's ísiol, le fear na ceir¬
de & le fear na h-ealaíḋe (tá 'n ceart
agat agus buala bas).
Bo mór an truaġ í ḋ'ḟaġail ḃáis, an
teanga laḃair gaisgig na Féinne, Oisín
& naoṁ Padruig, an teanga laḃair
naoṁ Columcille & naoṁ Briġide &
naoiṁ na h-Éireann ag craoḃsgaoile
aiṫeanta Dé dúinn. An teanga laḃ¬
rag & do sgrioḃag ann gaċ mainistir
air fuaid na h-Éireann ó Liosmór go
Ardmaċa & as sin siar dí Dun-na-
nGall, & ó ḋeas arís tre Ċonnaċta
di Corca a's Ciaruíḋe. An teanga
laḃair Brian na Boirḃe ag díbirt na
nDanair a gcait Cluain-Tarḃ; an
teanga laḃair Eoġan Ruaḋ O'Neill ag
cosgairt na Sagsanaċ, & an teanga
laḃair Pádruig Sáirseul & na Géana
Fiadne (mór ḃuala bas)
Air an amsa tá árdsgoláiriḋe na
Garmainne & na Fraince & o ṫiorṫa
eile d'a foġluim le sáint & le morḋail
le tairḃe & le morṫoraḋ d'a gcuid
léiġin & iad eolgaiseaċ air í muineaḋ
dúinne. Naċ é sin an náire ḋúinn?
'Sé an náire dúinn go mbeiḋeaḋ náire
orruinn ar dteanga do laḃairt, & 'sé
'n truaġ sinn do ḃeiṫ ċoṁ lag-ḃríġeaċ
a's go straoicfamis d' ár naṁaid, an
Sagsanaċ & a leiṫeid do ḋéanaḋ. Tá
morán de 'n gcionnta agus de 'n ṁill¬
eán orruinn féin & ní'l dul uaig aguinn.
Is beag an ṁaiṫ an té ṡéunfaċ a
ṫeanga féin. D'a réir sin, d'a ḃriġ
sin,
Laḃramíd le gráḋ ḋí teanga na
nGaoḋal,
'S le cion & le meas airṫi, air feag
ar saoġail.
Agus an té ċeilfeaċ ainim, go de an
ṁaiṫ é, & fós tá go leor daoine mar
sin ⁊
Is mór an náire gur náraċ do ḃíd,
Dtaoḃ Páid ṫaḃairt orṫa no Bríġid.
(Sgarta gáire & is fíor duit).
Ní gaḋ dúinn miotaċas na faitċíos
ḃeiṫ orruinn feasta (níos mó) dtaoḃ
an Ġaoḋailge laḃairt 's do ṁúineaḋ
mar atá sí anois d'a múineaḋ & d'a
laḃairt ann árdsgoilana na dúċṫaí
ṫall 'sa ḃus, & uaisle d'a foġluim. 'Sí
an teanga Ġaoḋailge an coṁarṫa is
feárr gur sinn síolraḋ Ċlanna Gaoḋ¬
al. 'Sí an oiġreaċt tugaḋ dúinn í, bo
ċeart dúinn í ċosaint ó 'n mbás, í
ṡaoraḋ & do coiméad beo go deo a's
ċoiḋċe.
Dá gcaillfiḋe an Ġaoḋailge ní ḃeiḋ¬
eaḋ ansan aguinn aċt teanga Ġalla
an tSagsanaig & b'ḟéidir leis an
(Continued on page 33.)
