64
AN GAODHAL
do thruailligh agus do chlaon sé, ionsugh-
adh, acht dencrachd reimh-bhreathnughadh
dearbhtha. Fághan an fear bás, acht
maireann a chuímhne ; go nach n-eugfadh
mo chuimhne-sa: go mairfadh sí a meas
muintir mo thíre, deunfad úsáide de
'n uain seo le me féin a chosnadh ó
chuid de na chúiseanadh tá curtha a m-agh-
aidh. 'Nuair a séidfear mo spioraid
go cuan níos cairdeamhla; 'nuair a
thiocfas mo sgath comh-cheangailte le
sluaighthibh na mairtíneadh laochradh a
sgeith a g-cuid fola air 'n g-croith agus
anns an magh aig chosnughadh a d-tíre
agus a subháile seo é mo dhóchus. 'Sé
mo mhian go m-beodhóchadh m' ainm agus
mo chuimhne an mhuintir a thiocfas mo
dhiaigh; nuair d' fheuchfainn síos go sás-
amhuil air chreach an riaghlughadh mallaighthe,
cúlbheartach, a choimheadas a chúmhachda
le dia-mhasladh ann Árd-Thighearne; thais-
beánas a chúmhrchd air fhear mar dheun-
óchadh sé air bheithibh an fhásaigh; a chuir-
eas fear ann aghaidh a dhearbhrathair;
agus a thóigeas a láimh, ann ainm Dé, a
n-aghaidh píobán a pháirtidhe, a chreideas
no neimh-chreideas beagbhn níos mó no
beagán níos lugha ná an miosúr riaghal-
tadh; riaghlughadh a tá cruaighte go bar-
baracht le uaillibh na n-dithleacht agus le
deoraibh na m-baintreach a rinne sé :
Coisg Norburaigh ann seo é.
Glaoidhim air an Dia fhíor-ghlan; mion-
nuighim le árd-chathair neamha, 'nn áit
a g-caithfidh mé me féin a thaisbeánadh go
goirid, le fuil na d-tír-ghrádhuightheoiribh
marbhthadh tá imthighthe rómham, go rabh mo
ghníomhartha, thríd an gábh seo go léir,
agus thríd mo mhiantaibh, riaghaltadh le
na smuaintibh a labhair me amháin, agus
nach rabh súil agam le aon nidh eile acht
mo thír a shaoradh agus a fhuasgladh ó 'n
leathtrom mionádúrthadh a d' fhulang sí
chó fada agus ro fhoighideach, agas tá
dóchus dian, dearbhthadh agam, gidh
go mbreathnóchadh sé fiadháin agus baois-
each, go bfuil comh-cheangal agus neart
ann Éirinn fós leis an ghníomh onórach
seo a chríochnughadh. Labhraim mar seo
le muinighin eolais thathuighthe, agus leis
agus leis an áthas a bhaineas do' n
mhuinighin sin.
Na saoil, thighearnaidhe, go n-deirim é
seo leis an sásadh suarach go d-tabhróch-
adh sé mio-shuamhneas dhíth-bhuan díbh. Ní'l
fear nár árduigh a ghuth san m-bréig fós
a riamh dul a cur a chlú a g-contabhairt
le na shliocht aig dearbhthughadh éitheach a
g-cúis a tá cho suimeamhuil d'a thír agus
air ócáide mar é seo. Seadh, mo thigh-
earnaidhe; fear nach shé a mhian a iar-
chuimhne a bheith sgríbhtha nó m-beidh a thír
saortha, ní fhágfaidh sé arm a g-cumhachd
námhaid, nó leithsgeul a dhílseachd, noch is
mian leis a choimheud, a chúisiughadh, eadh-
on, san uaimh a g-cuirean ain-tighearnas
síos é. Coisgeadh ann seo é.
Deirim arís, mo thighearna, nach guit-
se bhí mo chomhrádh deunta; b-feárr liom
d'oifige a thruaghughadh 'ná fhuadhughadh.
Bhí mo bhriathradh mianaighthe do mhuintir
thire. Ma tá fíor-Éireannach a láthair
misnigheach m' fhocla deighionach é ann
uair a dhóláis. Coisgeadh arís é.
Thig me a g-comhnuidh go m-budh e dual-
gas an bhreithimh, nuair fághthar an príos-
iúnach ciontach, breith an dlíghe fhoilsiugh-
adh. Thig me mar an g-ceudna gur mheas
breithimh anois agus arís go m-b'é a
n-dualgas éisdechad go foíghideach,
agus labhairt go daonnachd; a comhar
lughadh iodhbhair an reichd, agus a tabhairt,
le muintreas cionamhuil, a m-baramhla
air na miantaibh a ghríosuigh é anns an
g-coir a meastar ciontach é. Gur shaoil
breithimh go m-b'é seo a n-dualgas, ní l
amhras orm ; acht' bh-fuil saoirse
maoidhte bhur snidhiughadh? C' bh-fuil
neamh-chlaonachd maoidhte, ceannsamhuil,
trócaireach bhur g-ceirt-chúrta muna bh-
fuil cead aig príosúnach míofhortúnach,
cia atá le bhur n-geur-chúis, agus ní shé
bhur g-ceart, a lámhaibh an chrochadóra, a
mhianta a mhíniughadh go h-iomlán agus go
fírineach, agus na céadfaidhidh a ghríos-
uigh é a cheartughadh?
Mo thighearna, b'fhéidir gur b'é roinn
de riaghla cheist-fheargaigh inntinn an
duine a chlaonughadh le é úirísleadh do
bhás scnnalach na croiche, acht is measá
liomsa 'ná 'n náire áirighthe, agus ná
scanradh na croiche, an chúis mhurcach,
bhreugach a tá samhluighthe liom anns an
g-cúirt seo. Tá tusa, mo thighearna, do
