﻿342
AN GAODHAL
7th Any or all of the foregoing articles may be
repealed revised or annulled from time to time as
the society may deem fit, by a two-third vote at a
regular meeting.
The following is a synopsis of the address made
by Mr. Gilgannon before the Philo-Celtic Society
on March 6th. when commemorating the 95th.
anniversary ofthe birth of the late lamented Arch¬
bishop McHale. The hall was crowded and when¬
ever the name of the illustrious dead was men¬
tioned it was the signal for loud and continuous
applause. The eloquent speaker being an ardent
admirer of Dr. McHale's virtuous patriotism, the
words thundered forth form the inermost recesses
of his heart. Oh, and his audience ! with what
love and devotion did they listen to the recital of
the incidents in the UNCROWNED MONARCH'S
long and patriotic life? What a lesson it should
teach to those who pander to English ideas with
a view of securing transitory wordly grandeur.
Where is the other man priest, pope or potentate,
whose name is enshrined in the hearts of his coun¬
trymen like that of the “Lion of the Fold!” Irish¬
men, you, who love his name, preserve that which
was dear to his heart, — the language of his fore-
fathers, but which his enemies and the enemies of
his country are endeavoring to root out of the land.
A Mhna agus a Dhaoine-uaisle.
Is cóir dam a d-tús leithsgeul a dheun¬
adh air shon a bheith as bhur láthair le tam¬
all fada, ach dearbhthuighim díbh, gidh go rabh
mé uaib a g-corp, go rabh mé libh a spior¬
aid. Tá bród orm an oiread seo daoi¬
ne óga fheicsint a tógbháil cúram a d-
teanga a n-aithreacha. Is comhthara é
air a dtír-ghrádh fíor. Ní air shon maoin
no luach saothair air bith atá siad a
caitheadh a n-ama a fóghluim Gaedhilge ach
le teas-ghrádh air theangain a sinsear.
Taisbeán da'n fear a ghrádhuigheas
teanga a shinsear & taisbeánfad duit
fear a ghradhuighis a thír agus a Dhia. Ta
bród orm nach n-dearnadh an Cumann
Gaedhilge dearmad air chlann thír-ghrádha¬
mhla na h-Éireann; ach ameasg an meud
Éireannaighe a d' éirigh suas air feadh na
ceudta bliadhain, ní'l aonduine a thuilleas
ar n-gradh cho mór leis an te a bh-fuil sinn
meamhrughadh a ainm a nocht; athrir na
Gaedhilge agus cosnóir fíor-cheart chreid¬
idh na h-Éireann — an treuduighe maith, a
chosain clann an chreididh n-aghaidh na mac-
tírthe gleusta i g-culaidh na n-uan — an
taoiseach óirdhearach, SEAGHAN Mac-
ÉIL, Árdeasbog Thúma. Tá luthgháir &
bród orm anocht, a teacht ó Chondae
Shligigh, n-gar do 'n áit i rugadh é, faill
a bheith agam focal a rádh a meamhrúgh'dh
a ainme ins an teangain sin a ghrádhuigh
sé cho mór, agus a dhiúl sé steach le ciach
a mháthar; an teanga sin a n-deárnadh
na Sasannaigh coir a múnadh no a labh¬
airt; agus nuair a d'fhás sé suas, ní
rabh náire air a chleachtadh, agus sean¬
mhóir agus Soisgeul Críosda dheunadh
ann, mar bhí air go leor Éireannaigh lag
ghlúnach', sagairt agus easboig, má sé bhur
d-toil é, cuaidh roimhe, le faitchíos go g-
cuirfidís móisiam air mhuintir Shasan¬
aigh, no go g-caillfidís roinn d'a maoin
saoghalta. Bhí go leor acá leath-chlaonta
guth togha thabhairt do Shasanaigh a rogha
na n-easbog, agus na cléir d' íoc as an
g-ciste puiblighe. Ach bhí fhios aig Seághan
MacÉil, ó stáir a thíre, an díobháil a
rinneadh d'a chine agus d'a creideamh ó
fuair an teanga Bheárla, & na Sasanaigh
áit chómhnuidhe air oileán ghlas naomhtha
na h-Éireann Roimhe sin, nuair nár lab¬
aruigheamh aon teanga choimhtheach ainti,
baisteamh air Éire, "Oileán na naomh."
Ma leanann sin Seaghan MacÉil air
bhothar a bheatha, ó 'n g-cliabhán go d-ti 'n
uamh, feicfidh sinn gur iomadh 'n dealag,
driseach agus fuachanán a bhí in a bheal¬
ach, ach mhaoluigh sé iad, agus d' éirigh sé
os cionn gach gabh, agus fuair se buaigh
air gach namhid a d'éirigh in a bhealach.
Nuair budh mhian leis na daoinibh é árd¬
ughadh in a bheith na árd-easbog acu, chuir
namhaid a thíre, na Sasanaigh, teachtair¬
e do 'n Róimh le baca chuir air, a radh, —
"Léigh an meud a sgríobh sé agus feicfidh
sibh an cineál duine ata ann — duine
dian, dána, madar'mhuil, a bhí treorughadh
na n-Éireannaigh chum choga." Thug an Pa¬
pa ordughadh a sgríbhinne aistriughadh ó
Bhéarla Sasanaighe go Iotalach (mar nach
rabh fios aig an b-Papa air aon fhocal
amhain Béarla Shasanaigh). Nuair a léigh
se iad, dubhairt se go rabh Seághan Mac¬
Éil ceart in gach h-uile fhocal a sgríobh
sé, agus rinne se árd-easbog dhe air an
m-ball. Ta sé nán do dhaoine agus go
naisiúin, éirighe & tuitim, ach ní h-amhla
bhí le Seaghan Mac-Éil. Níor rabh tuit¬
im no sleamhnughadh nán dó; ach ag éirighe
cois-céim air choiscéim, fághail buaidh air
