868
AN GAODHAL.
and also the sentence in the Gael
which was his ostensible cause of at¬
tacking it :
"An teanga Ghaedhilge chosnadh," etc.
Here, "an teanga ghaedhilge" — and these
were the three words attacked by him,
have been used by himself a short time
before he attacked us in the same iden¬
tical form. Is there any thing plainer
to show the dishonesty of his pretense?
We shall give here a few extracts
from his letters in the Irish-American,
and a letter from us, in full, of the
same date, and by them the reader
will be able to judge which is the best
composition :
Extracts from T. O. Russell’s letters.
- - na hÉireann, 'gidheadh ní tuigeann' -
- cad tá 'tastuigh' uainn - - air 'theanga'
na h-Éireann - - foghluim 'teangan' a sin¬
sear - - comann le coimheud 'an Ghaedh¬
ilig.
[See Irish-American, July, '78.
- air feadh sé no seacht 'mí' - - faoi cúig
'bliadhaine' deug - - - do dheunadh iomlán
a d-'teanga' a n-'duthaigh' féin.
[See Irish-American, March, ’79.
- - tar eis an 'leigheana' - - - ní bheidh sibh
'riamh' mar is cóir daoibh a bheith.
[See Irish-American, Feb. '79.
- - beidh faill ag 'na muintir' óga - -
nuair nach 'saorthraigheann siad a d-
teangan' féin - - go bh-fuil na hÉir¬
eannaigh - - - acht níor tharlaigh mé le
daoinibh eile nár 'chleacht' agus nar ghrá¬
uigh a d-'teangan' féin acht na daoine ó
h-Éirinn - - b'fhéidir go bh-'fiafroighfaid'
sibh dhíom - - acht nach bh-fuil mórán ,neith¬
e' - - ag dul a sgoile Gaedhilge.
[See Irish-American, Jan. '79.
Bhí eidir cúig a's sé cheud duine ann,
Agus do chuir seasga dhiobh a n-anmanna
síos mar bhalla 'an ranga Ghaedhlige' - -
ann a bh-fuil 'Éireannaigh' cho tír ghrádhach
[See Irish-American, June, '78.]
A letter from us, in full.
Bruachlín, an dara lá d' Ocht-mhí, 1878.
Do Clódhairibh an Americáin Gaodhlach.
A Uaisle, — Anois ó thárla go bh-fuil
cuid mhaith d'ar sgoláiribh dul thart air
an Dara Leabhar Gaedhilge an dara h-
uair nach measann sibh go m-bhudh chóir an
Treas Leabhar d'ullamhughadh dhíobh. Ní'l
aon mhaith a bheith seasadh anns an obair.
Cho fada a's bhéidheas sibh fanacht leis an
Treas Leabhar budh chóir díbh an Teagasg
Críosduighe de chuairt Easbuig Thuam¬
a a fhurfhógaireadh . Ní'l fios agam
air aon leabhar eile a bheidheadh cho taith¬
neamhach leis. Tá sé a nGaedhilge agus
a m-Beurla, do réir ceist agus freag¬
ra, agus, air an ádhbhar sin, cuideóchadh
sé go an-mhór leis na sgoláiribh a g-ceis¬
tibh a chuir a g-cuma agus iad a fhreag¬
ra mar an g-céadna. Bídheann na sgol¬
áiridh fiafrúghadh dhíom go minic, "Cia n-
uair a bh-fuigheadh muid an Teagasg
Críosduighe?" Ní dheunfadh sé dochar
do shean no d' óg é fhóghluim, agus ó thár¬
la go bh fuil na sagairt a cuidiughadh
linn anois is dóigh liom go m-beidheadh
rímeud mór orthu é fheicsin a láimh gach
duine. Ní shé sin amháin, achd sagairt a¬
gus tuataigh atá seasadh siar anois n-
uair a d-feicfidís an obair mhaith seo
dul air aghaidh, do thiocfaidís asteach
chugainn agus do chuideochaidís linn ann
ar n-dithchiollaibh; agus sin é an rud a
tá tastáil uainn, an bocht agus an saidh¬
bhir, an t-eolach & an t-aineolach a chruin¬
niughadh asteach chugainn. An sin, a n-
ainm Dé, cuir romhaibh an leabhar seo a
chlódhbhualadh, agus cho saor a's is féidir
libh é; acht anns an am ceudna budh chóir
do 'n oibrighe a thuarastal fhághail. Ag¬
us go deimhin an tuarastal no an luach
saothair do fhághann an mhuintir bhídheas
tógthadh suas le obair do 'n t-sórt seo
is furas é chómhaireamh. Tá sibhse le am
fada dithchiollach aig iarraidh an obair
mhaith a chuir air aghaidh, agus is sé mo
bharamhail gur mó a chaill sibh 'ná a gnó
sibh leis; acht má mheasann sibh go n-deár¬
naidh sibh é ó theasghrádh d'ar d-tír, tá sé
na luach saothair mhaith. Sin é an meud
a tá muidne aig iarraidh.
Do shearbhfhóghantuidhe úirísioll,
Micheál J. Ó'Lócháin.
(See Irish-American Sept. 1878)
When, then, did T O. R. become the
"great Irish scholar?" Ah, reader, if
