256
AN GAODHAL
Extracts From Seanchus Mór,
(Ancient Brehon Laws)
by T. D. Norriss — Continued.
Original as in Seanchus Mór.
(To get the proper sense, please always read the
extract which previously appeared)
Is sed tuighther triasin mbreithsea
anuas, ro faillsigh Dia do Dubthach, i.
tiachtain itir dilgud & indechad: uair
indechadh ro bi ria Patraic i n-Éirinn,
ocus dilgud tuc Patraic lais, .i. Nua¬
da do marbadh ina chinaidh, ocus nem o
Patraic do. Acht ata dilgudh isin m¬
breith sen, ocus ata indechadh. Is é
tiachtain itir dilgudh ocus indechadh do
nither inniu, uair nach fuil comus nime
ac neoch inniu, amuil ro boi in la sin,
cen duine do marbhadh ina cintaib com¬
raiti, an cein fogaba eiric; ocus cach
uair na fuigbe eric, a marbadh ina cin¬
taib comraiti, ocus a chur ar muir ina
chintaibh anfoit ocus indeithbire torbu;
ocus fognam uad ina chor ocus ina
chundrad.
Iarsin m-breith sin tra ro forcongrad
o Patraic for feraibh Eirenn ar co tis¬
tais co haen maigin sri haentaid im¬
ach[a]lma do. Iar tiachtain imurro doib
don dail ro pritchad soscela Crist
doib uili; ocus ot cuas dhferaibh Eirenn
marbadh na mbeo ocus beoughadh na
mar, ocus uili comachta Patraic, iar
tiachtain do i n-Eirinn; ocus ot chond¬
catar Laegaire cona druidib do sar¬
ughadh tria firta ocus mirbaile derma¬
ra i fiadnaisi fer n-Erend, roslectsat
for, ogreir De ocus Patraic.
Is and asbert Laegaire: Ricthai a
les, a firu Eirenn, suidiughadh ocus ord¬
ughadh cach rechta lind [cid cenmotha in
ni seo"]. "Is ferr a denam" ol Patraic.
Is and sin tarrcomlad cach aes dana
la hErind co tarfen cach a ceird fia
Patraic, ar bélaibh cacha flatha la hEr¬
ind.
Modern Form.
Is é tuigthear tré an m-breith so tug¬
tha shuas, gur fhoillsigh Dia do Dhubhthach, .i
teacht idir dhilgheadh 1 agus indeachadh 2 :
Óir is indeachadh do bhí roimh theacht Phád¬
raic a n-Éirinn, agus budh dhílgeadh thug
Pádraic leis, .i. Nuadha do mharbhadh 'nna
chiontaibh, agus neamh ó Phádraic do.
Achd atá dilgheadh anns an m-breith sin,
agus atá indeachadh innte mar an g¬
céadna. Is tiachtain 3 idir dhilgheadh agus
indeachadh do gníghthear a niu, 'nuair nách
bh-fuil cumas neamh do thabhairt aig neach
a niu, amhail do bhí an lá sin (aig Pád¬
raic) gan duine do mharbhadh 'nna chion¬
taibh cómhráite, 4 an chein 5 faghtar eir¬
ic; 6 agus cách 'nuair nách fuightear eir¬
ic, a marbhadh 'nna chiontaibh cómhráite,
agus a chur air muir 'nna chiontaibh an-
fóit (i. éagchoir) agus indeithbhire 8 tor¬
ba; 9 agus foghnamh 10 uaidh 'nna chor 11
agus 'nna chonnrádh. 12
Iars an m-breith sin tráth do fórcon¬
gradh 13 [cómharluígheadh] ó Phádraic for
14 [air] fhearaibh Éirionn tiseadh 15 [i.
teachd] go haon mháighín 16 [áit nó mín-
tír, le haontachd cómhráidh leis. Iar
thiachtain iomorro, dóibh do 'n dáil do
priotchadh 17 soisgeala 18 Chríost dóibh
uile; agus air chuas 19 d-fhearaibh Éir¬
ionn marbhadh na m-beo agus beothughadh
na marbh, agus uile chómhachda Phádraic,
iar thiachtain do a n-Éirinn; agus 'nuair
choncadar Laoghaire gona druidhthibh d'a
shárúghadh tre fheartaibh agus miorbhuil¬
idhibh 20 dearmharacha 21 a bh-fiadhnuise bh-
fear n-Éirionn, do shleachdadar do réir
Dé agus Phádraic.
Is anns- an a dúbhairt Laoghaire; "Tá
sé riachdanach, a fheara Éirionn, go m-
beidheadh suidhiúghadh agus órdúghadh gach
reachda 23 linn, cídh 24 ceinmhiotha 25 an
nídh seo." "Is feárr a dhéanamh," ol 26
Pádraic. Is anns-an do tarcomhladh 27
gach aes dána a n-Éirinn, go d-tairfen
28 cách a cheárd fiadh 29 Phádraic, air
bheulaibh 30 gacha flatha ann Éirinn.
NOTES.
1 dilgheadh, n. m. forgiving, forgiveness
2 indeachadh, n. m. revenge, etc.
3 tiachtain, n. m., coming, arrival, etc.
4 cómhráite, adj, intentional (with ma¬
lice prepense).
5 cein, adv., while, as long as.
6 eiric, n. f., a fine for killing, mulet,
reparation forfeit, etc.
