326
AN GAODHAL.
praised.
The Subjunctive Mood is the same
in form as the Indicative, taking how¬
ever, for present time go (that); for
past time gur (that), before its tenses.
BEAGÁN AGUS BEANNACHT
Nó
MÓRÁN Agus MALLACHT
(Le Pádruig Ó'Laoghaire).
Bhí baintreabhach ag a raibh triúr mac
mór meisneamhail meanamnach. Lá dh'á
rabhadar go léir le cois a chéile dubhairt
an té ba shine aca go raibh se d'am aige
fein dul & imtheacht leis go h-áit eigin
as baile amach ag iarraidh an áidh do bhí
ag Dia i n-dán do "Beirbh a lón dom i g¬
chómhair an bhóthair," ar se le n-a mháthair;
do bheirbh sí dá bhairghion do : bairghion
beag bídeach b & bairghion eile lán-mhór
leathan-árd. Chuir sí gairm air & a
dubhairt "Cia aca is feárr leat an
bhairghion mhór & mo mhallacht nó an bhair¬
ghion bheag & mo bheannacht?" "Is feárr
liom," ar seision, "an bhairghion mhór &
do mallacht, is sia a rachfaidh an roíbh¬
ise c ná an gann luighead i n-géar-am
an gabhtair & ni fhuil ion a g-cáthadh d'
eascainidhibh & irírídhibh ó thosach an t¬
saoghail & a g-cáthfar ailcis d go bruin¬
ne an brátha acht amail chnead-ghéis pos¬
ca e abhann le línn leachta dho." "Bíodh
agat má 'seadh, a mhic," ar an mháthair
leis ag tabhairt togha a thoile do.
D' fhág se slán annsan ag a dhís
dhearbhráthar & do gheall dóibh da m-beidh¬
eadh beó go bh-feicfeadh sé iad arís i g¬
cionn bliadhna nó seachtmhain da h-éis
an chuid is lugha dhe. Iar san do bhog sé
an bóthar & bhí sé ag cur de go saoth¬
rach saorálach no go raibh an
ghrian faoi & duarta f drúchta ag tuit¬
im go trom torthamhail ar gach lus lúth¬
mar & bláth béal-chumhartha do bhí ag luighe
rith an lae faoi léan-bhruid an brothaill g
Chonnairc sé teach uaidh i g-ceartlár
coille & rinn aghaidh air. Bhuail tighear¬
na na h-áite leis; d' umhluigheadar & do
bheannuigheadar d'a chéile & tar éis bea¬
gán cainte bheith eatorra d'fhiafruigh de
an tighearna ag iarraidh bhuachalla nó
buachaill ag iarraidh tighearna é. "Tá
sé deárbhach h gur buachaill bocht ar thóir
tighearna mé," ar mac na baintreabh¬
aighe. "Táim-se an-mhór i n-easnamh i
buachalla le fada," ar an tighearna: righ
na h-áite b'eadh é. Annsan do rinn an
righ connarta & ciongioll leis an m-bua¬
chaill fanamaint in éinfeacht leis go
ceann lae & lán-bhliadhna & nach m-beidh¬
eadh de ghnó ag brath air acht trí ba d'
feighil ó'n eadar-shuth j ar maidin go h-
am-crúidhte um tráthnona.
D' éis an eadar-shuith dubhairt an righ
leis an m-buachaill na ba do mhacughadh k
& faireachas & faire-choiméad do dhéan¬
amh orra go feasgar. Do bheirim aon
chomhairle amhain duit :— Na clois l a g¬
cloisfir & na feic a bh-feicfir.
Thiomáin sé na ba leis go máigh mín-
áluinn mar a raibh féar fada glasgorm
gusmar go bun na g-cluas orra. Ba
ghairid go bh-faicidh se draodam m bua¬
chaillidh breágha & buidhean cailínidh caom¬
áilne ag rínceadh le chéile do cheól chrui¬
te & chlairsighe. D'adhan cloistin an
ceoil an oiread aitill n ion a aigne ea¬
dtrom éigcéillidhe gur fhág sé na ba ag
tabhairt aire doibh fein & don fásach
fiaraigh o . Níor chuimhin p leis an chomh¬
airle fuair se & má bu chuimhin féin ba
bheag é a bheann airri; d'imtigh leis gan
deanam machtnamh na moille gur sroich
an treó q a raibh an sluagh uile cruinn¬
ighthe le céile & gach aiteas & aoibhneas
dár shmaoin croidhe & dár shanntuigh
dúlbhach r an duine ariamh, bhíodar le
faghbháil ann dar leis féin. Acht 'nuair
chuaidh an ghrian faoi 'n tuinn leath-as-t¬
siar s d'imthigheadar go léir as a radh¬
arc & d' fhagaibh ion a aonar é gan cómh¬
lach eile acht an smuaine sgís, nár thóg
se cómhairle. Chas se ar na buaibh &
fuair iad ion a luighe ag cogaint a círe
go sásta suaimhniosach. Thiomáin sé a
bhaile iad. Leigeadar trí ghéimeanna
ghráineamhla ar dteacht go dti an macha t
dhóibh. Tainic an bhainrioghan amach & do
chrúidh sí trí coláin fola uatha. "Níor
thugais-se aire dóibh seo aniu," ar an
righ leis an m-buachaill noch do bhí ag seas¬
amh ar an láthair ag crith le faitchíos &
