AN GAODHAL
395
eann sí seodaidhe & óir ar an oltóir i
nuair i léigheann an sagart an t-aif¬
rionn. Is ar an ádhbhar ceudna ghlac¬
eann sí, an ceol is uaisle ar bith le
moladh an Tir-na. Agus ar ádhbhar
ceudna chuireann sí suas teampuill a¬
tá míorbhuile, iongantach; óir ní bh-fuil
aon saint uirthe nuair do ghleusann sí
í féin roimh chuairt a Tir-na!
Leanaim-se an cleachtamh breágh ceud¬
na andiu, nuair i labhraim libh de mhór¬
dachtaibh Dé annsan Teanga Ghaolag.
Óir is mo bharamhuil gur bí an teanga
ameasg teangtha an domhain mhóir, atá
ann a samhuil dho sheoid & óir ar an al¬
tóir. Le moladh Dé tá sí chomh lán-bhinn,
fíor-mhilis, leis an g-ceol is uaisle ar
bith. Sí 'n teanga
mear,
deághlabhartha ann do mhúin Pádhruic do
chloinn na Gaal teagasg Chríosda, & eo¬
las & eagna Dé. Is sí an teanga seo
do bhí in aimsir allóid ag ar mhóir-sin-
sioraibh ua Amhain Tethgris go d-ti amh¬
ain mhór Sgeind; de bhrigh sin tá le fágh¬
ail anois in India "Sean-sgríobh s. s.
sgeulta sgríobhta nuair do bhí ceud-
riaghaltas na Gaal-sgioth ar bun i Magh
Sean-ár! Is í 'n teanga uasal seo do
labhair Árd-fhear & a chuideachda am¬
easg sléibhte Cosan-Gabha, i n-deis Sean
athar tuiteadh faoi smacht agus bruid
Neamh-róid & a shluath As-sior. Is sí
an teanga do labhradar na gaisgighe
treuna a thainic gleusta ann "cinTarbh
marcuigheacht anois thríd Traighce agus
Graice, ag bualadh roimhe firghneath na
talmhan. Sí 'n teanga í do bhí ag na
"Féine" le h-ais na fairge sior. Is leis
an teanga seo d'aithin Anobaal a shluagh
airm-gleusta nuair do bhris sé neart
na Rómánach ag Cath Channa. Sise
teanga ar sinsir ghlórmhar, Er & Ibher
Eochaidh & Goll mhic Mhórna Comhlann!
Sí 'n teanga 'nn ar labhair Pádhruic le
comoradh mór Ér-ionn ann Teach-mor
ar Tabhartha, anuair do threor sé 'n
cruinniughadh mór sin ó chreideamh bhreu¬
gach Bhaal go fíor-chreideamh ar slán¬
uightheora, Iosa Críosda.
Ann é nach mór an t-ádhbhar bróide &
gáirdechais croidhe atá agam-sa andiu
nuair do thig liom Dia do mholadh, agus
Naomh Pádruic do onóradh annsan
teanga ársa, uasal seo?
Annsna laethibh nuair do thainic Naomh
Pádhruic air ais go h-Éirinn mar shag¬
art agus easpog, óir an cheud uair do
mhair sé san oileán mar sglábhuidh, bhí 'n
thalamh roinnte ionna cheithre ríoghacht¬
aibh, mar atá — ríoghacht Ulladh, ríoghacht
Ultonnmhacht, ríoghacht Mhumhan, & riogh¬
acht Gaalen, acht as cionn na uile ríogh¬
achtaibh bhí an t-árd rígh noch do righne a
chómhnuidhe ionna bhruighin ar Tabhartha.
Bhí an pobul roinnte 'na seacht gcleas¬
aibh: na ríghthe, na prionnsaidhe na mai¬
the, na ollamhana, na cinfir, na crum¬
theara, & an Gaal. Bhí na sé cinn acu
'na n-uaislibh, bhí na feilmeoiridhe 'na bh-
fir ceirde, an lucht oibre, & mar sin,
glaoidhte an Gaal. Acht bhí cleas eile
futha, na searbhfhóghantaidhe, & na sglábh¬
uighe, s. s. daoine gabhta i g-cogadh —
leis an g-cleas déighionach seo do bhain
Pádhruic.
Bhí creideamh na tíre san am seo a¬
measg na Gaal, creideamh bradach,
breugach Bhaal, noch do mhúin na crum¬
teoiridhe & na carnaighe, faoi úghdarás
na nárdchrumtheor, acht ameasg Tuata
Dannaan agus na firgneath bhí creid¬
eamh gaintileachta. draoidheachta, noch do
mhúin na draoidhthe.
Bhí Gaalach an am sin de réir a mhath¬
as 'na dhá chineul, Beulradh Féine, noch
do sgríobh na ollamhana, & do labhradar
na Maithidhe, & an gneath-bheulradh, noch
do caint an Gaal 's na daoine bochta.
Air gach uile ceithrmad baalain bhí mor
comoradh aca ar Thabhartha, aige thainic
an righ, na prionnsaidhe, & na maithe rogh
aigte ó gach rígheacht ar fuid Éirionn.
As comhair an mór-comoradh, mear
seo, do sheas & labhair Pádhruic, mar
labhair an t-Abstal Pól ' eadhon go com¬
oradh Areopagais. As comhair an
chruinniughadh seo righne sé a sheanamóir
ar an Tríonóid Naomhtha, ag tabhairt
múnadh dóibh ar Dhia & ar Íosa Críosda
Ó'n lá sin go cinte tig linn a rádh :
Gur budh le Íosa Críosda an oilán uile
go léir; óir ó'n am sin thuit draoidh¬
eachta na Danaan & geintileachta Baal
