(10)
16Mhadh Rol. Uimh. 10.
SEACHT-MHÍ
1894.
A Cháirde Gaodhail: — Tá beagán
focal le rádh againn libh in seo — facla,
tá súil againn, a chuirfeas sibh i mea-
mhair, óir béidhid ráidhte in ómós saoth-
ar ar d-teangan, nidh ar a bh-fuileamar
go h-uile práidhinneach
An uair a thionsgnaigh sinn an Gaodh-
al trí bliadhna deug ó shoin ní rabh mó-
rán Éireannach 'nan teanga a d-tíre
léigheadh. Budh mhór an targamh do chuir-
eamar rómhainn, ach le díocus ⁊ muin-
ín, bhídhmar ábulta dhó; ⁊ ní shé amháin
gur chongbhamar an Gaodhal os cómhair
na ndaoineadh ⁊, leis, bratach na tean-
gan in áirde, ach thríd ar saothair tá,
is dóigh linn, os cionn fiche míle Éirean
nach, mná, fir ⁊ malraigh a tá 'nan an
teanga a léigheadh ⁊ a scríobh indiu !
Íocann an stáid mhórdhálach seo sinn
go fial fairsing air son ar saothair
san g-cúis san am atá thart. Ní'l ar
ngóthuidhe críochnuighthe fós. Caithfimid
rud éigin a dheunadh chum cothughadh Gao-
dhailge ullmhughadh le bheith faoi riar i g-
coinne na mílte de 'n aos óg atá 'nois
a fóghluim na teangan in Éirinn, le na
g-congbháil i g-cleachtadh uirre, ⁊ le bhéith
acu mar bhun-úghdair le n-a leasughadh.
Ní'l módh ar bith cho h-éifeachtach le é sin
do dheunadh ná 'n Gaodhal, do scapadh
go fóirleathan ameasg na n-daoineadh.
In am ghoirid, air a laigheadh, béidh
muidne a sgaradh leis — sin é 'n t-aon
nidh amháin ar a bh-fuileamar cinnte
san t-saoghal seo. Is furas an crann
atá 'na sheasamh a chongbhál suas — cong-
bhaigh suas an Gaodhal do 'n aos óg atá
ag ullmhughadh faoi n-a léithid. Cruth-
uigheann an Gaodhal so ann do láimh gur
fiú é chongbháil suas óir sheas sé go dúth-
rachdach, iona aonar ann, agus líon sé
an bheárna mhór fhairsing noch do bhí fos-
gailte mar shiocair mhíoádh ag féin-riagh-
ladh na h-Éireann.
