422
AN GAODHAL.
amháin iad so a tá coitchean, mar tá
sgríobhadh, léigheadh, cruinne-eoluis, agus
graimméir, a's neithe de 'n t-samhail
sin, mar aon le teanga Sacs-bheurla,
Greug-bheurla, Fraincis, agus Laidin.
6. Tá eolus agad, nach bh-fuil, ar phríómh
rantaibh gach beurla díobh so, sé sin, tá
fios agad air a roinneadh agus air a
mínughadh? 7. Tá; óir is forus iad so
aithnughadh : tá naoi roinne beurla ann;
agus díobh so tá dhá roinn — an ainm
(noun) agus an briathar (verb) mar
inneach agus dluth, aig cur gach comhrádh
ann a chéile (together); agus ní 'l anns
na roinnibh eile acht mar bheidheadh daith
agus fuirm (as it were, color and form)
8. Ciannos a m-beidheadh fios agad air
"ainm"? 9. Is forus do dhuine fios a
bheith aige air; oir ainm gach nidh d' a bh-
fuil cruthuighthe; no le 'r b' fhéidir linn
chuimhnudhadh is "ainm" í; mar tasbánadh
(for example) — ainmne (names) fear ⁊
ban; mar tá Acuil, Aghuistín, Alas-
trin, Aonghus, no Caomh-ghein, Cormac,
Eamon, Aimil, Ainealóg, no Barba,
Blathnaidh no Cáit; no arís ainmne a
bhaineas (that appertain to) le fearaibh
no le mnáibh, taobh a n-dualtais no taobh
a stad; mar tá athair agus máthair;
siur agus bráthair; dorsóir, file, mán-
ach; no ainmne beitheach, — capall, láir,
searach, tarbh; ann aon fhocal, ainm aon
nidh cruthuighthe no le 'r féidir dúinn
cuimhughadh, is "ainm" í. 10. Ca mheud
insgin ann? 11. Ní bh-fuil acht dhá ins¬
gin, sé sin fear-insgine agus bean-insg-
ine : agus ó thárla, nach bh-fuil ó nádúr
acht dhá ghné duine, firionn agus boin¬
ionn, mar an g-ceudna ní bh-fuil aig
ainmnibh acht dhá insgin — feardha agus
beandha 12. Och, tá fios agam go maith
nach bh-fuil ann acht dhá insgin nuair
caintimid air na h-ainmnibh so a chuireas
a g-ciall dúinn neithe beo; acht nuair
thrachtmuid (we treat) air neithibh nach bh
fuil beo, cia an chaoi a m-beidh fios ag¬
ainn air insgin na h-ainmne 'nuair ní bh
fuil gné aig an nidh? 13. Béarfad eo-
lus duit air sin ann am eile, ní bh-fuil
faill agam an iudh 14. Ann am eigin
le teacht beidhir-se agus me-se a g-cuid
eacht, agus béidh againn comhrádh air an
sguel so. 15. Bidheadh sé mar sin (let
it be so). 16. Acht fan (stay), níor inn-
sighis dam focal air an nós le 'r féidir
do fhear óg eolus fhághail go réidh air
gach briathar a tharlas air, ann g-comh-
rádh. 17. Leis sin (with that, withal)
béidh am againn air, uair eile; ní'l an-
ois faill agam. Is eigin dam-sa im-
theacht; tá an clog 'g a bualadh.
An Chathair do bhí i g-Contabhairt.
Bhí cathair i g-contabhairt do bheith for-
lungphortaighthe ⁊ do glaoidheadh cómhair-
le le cómhairliughadh ar an g-caoi dob'
fheárr le n-a neartughadh ⁊ a cosaint
Thug saor-cloiche a bharamhuil nach rabh
nidh ar bith mar Cloch leis an dúithche do
chosnadh. Do labhair siuinéaruidhe agus
dubhairt go n-deunfadh cloch maith go
leor, ach go m-b'fheárr go mór í do chos
aint le dair. Biainleasaigh níos glice
ná 'n bheirt seo le chéile, dúbhairt, "A
Shaoithe, deunaighidh mar is áill libh, ní'l
aon nidh mar leathar."
Vocabulary.
pronunciation
cathair, a city, kawhir.
contabhairt, danger, kunthavuirth.
forlungfortaidhe, besiege, furthlung-
[forthee.
glaoidheadh, was called, glyuv.
cómharlughadh, to advise, ko-urlhoo.
comhairle, council, ko-urlheh.
cosaint, to defend, kus-inth.
neartughadh, strenghening, nharthoo.
thug, gave, hug.
saor-cloiche, mason, sayur, kluicheh
baramhuil, opinion, barwil.
duithche, country, estate, dhooche.
siuinéaraidhe, carpenter, shunayeree.
labhair, speak, did speak, lhowir.
dubhairt, said, dhuvairth.
deunfadh, would do, dheenfa.
feárr, better, fawur
dair, oak, dhahir.
biainleasaigh, currier, beerlasee.
glice, wiser, more cunning, glicke.
