﻿92
AN GAODHAL.
NOTES on an t-Sean Bhean Dóightí,
Continued
You can guess how the change in
these combinations has come into Ir¬
ish. Is not s always followed by a
surd in the other Aryan Languages,
which goes to show what is the right
way of writing these combinations ?
A d-talamh. — Should we write a, ann,
ans, or i, inn, ins, for the preposition
in? I and inn will do before a slend¬
er vowel or before a slender consonant
because they are then pronounced
slender; but they will not do before
a broad vowel or, a broad consonant,
because there is then a danger of pro¬
nouncing that vowel or consonant
slender. Ins will never do, because its
s is always broad. It seems to me that
a comes nearer to this preposition
than i, for when ann stands at the end
of a sentence, and is not affected by
any following word, it is pronounced
broad. One may say that it is not
then a preposition, but that is a great¬
er reason why it should not be broad
if it were not radically such, since it
has incorporated the pronoun é, or í.
The reason for writing it i seems to be
to distinguish it from the Poss. Pron¬
oun a; but there is no distinction in the
spoken language, as there is with air
and ar, a d-talamh, in the earth (ground)
being pronounced just like a d-talamh,
their ground, a (i) d-tír, in a country,
like a (i) d-tír, their country. Short
a or e pronounced quickly in the
throat, with the mouth just open, gives
this preposition.
Sul dhár úbhairt, and níor úbhairt, is
better than sul dár dhubhairt aud níor
dhúbhairt, because when the particle ar
is employed, we cannot follow it with
the particle do; you could not say sul
dhár d'imthigh, níor dh'fhág, but sul dár
imthigh, níor fhág. The particle ar is in¬
corporated in dár (do-ar) and in
níor (ní-ar). Dubhairt is do and at¬
bert, hence if ar goes before, do con¬
not be used before what is really the
verb; viz, úbhairt. The spoken lang¬
uage shows this. I never heard níor
dhúbhairt, nor sul dhár dhúbhairt.
Domhnall O Murchadha.
FAINNE AN LAE.
Níor chualamar ar feadh tamaill cia
'n chaoi bhfuil Fáinne 'n Lae dul ar agh¬
aidh, ach tá súil againn go bhfuil sé dul
ar adhaidh go maith. Sgathadh ó shoin bhí
buidheán mór de Éireannaighibh Eibhrigh
Nuadha ag comharlughadh ar an t-sligh do
b'fhearr chum cothughadh thabhairt dhó; ní
thuillfeadh Éireannaigh na cathrach sin
an buidheachas is lúgha dá gcongbhaidhís
suas an páipeur go h-uile, agus muna
ndeunfaidh siad sin, bheurfaid le rádh
do 'n tsaoghal gur mó a dtorann ná a
dtoradh — Ní'l aon sgreamóg shiúcra ar
an mbriathar so.
AN COGADH
Dá mbeidheadh neart air, níor mhaith
leis an Gaodhal cogadh sheicsint eidir an
Spáinn & an tír seo, de bhrigh go rabh na
Spáinighe i gcomhnuidhe muintreach d'ar
gcinneadh — clann an aon phóir, & tig
linn a rádh, de'n aon chreideamh. Acht
ní'l amhrus nach dtuilleann na Spáinnigh
a ruagadh as Ciúibe, tá siad 'na dtío¬
ránaibh cho mór — leith an creidimh — a's
tá na Sasanaigh in Éirinn, &, ar an
taobh eile, tá na Americánaidh i gcon¬
tabhairt a slugtha suas cha fhaid is tá
áit seasta ag riaghluighthe ríoghamhuil na
h-Eoirpe in ar dtír. Seo í tír na n-
Éireannach indiu, cho maith le tír éinne
eile, & d'a bhrigh sin, & de bhrigh nach bhfuil
aon tír eile acu, troidfidh siad anagh-
na Spáinneach cho dubhrachtach le aon chath¬
ruightheoir eile.
Mar gheall ar an ár eidir Spáinn &
Éire Mhór tá súil ag Sasanaigh conn¬
radh dheunadh leis na Americánaibh an-
aghaidh Ruishia; is mór an t-amadán¬
acht é seo, — Éireannaigh do bheith i g-
connradh le Sasanaigh! Cros é, a Dhia
na ndúl ?
